‘Παρακάτω θα αναλύσουμε τους ποδηλατικούς σχηματισμούς που θα συναντήσουμε όταν θα ενταχθούμε σε μία ομάδα ποδηλασίας.

Ο τρόπος που ποδηλατούμε είναι σχετικός με τον ρυθμό, με το σημείο που βρισκόμαστε (και τοποθεσίας αλλά και χρονικά) με την κατανομή των δυνατοτήτων του κάθε αθλητή, όμως υπάρχει και περιβαλλοντική και πρακτική σχέση.

Αλλαγές σε ζεύγη:

Χρησιμοποιείται όταν οι αθλητές θέλουν να έχουν συνομιλία μεταξύ τους, και όταν η ταχύτητα και η ένταση δεν είναι ο κύριος στόχος. Συνήθως χρησιμοποιείται στις προπονητικές ζώνες 1, 2 & 3.
Η ομάδα δημιουργεί 2 παράλληλες γραμμές (γραμμές ζευγών σε 2άδες).  Οι πρωτοπόροι οδηγούν εμπρός όσο αυτοί αισθάνονται άνετα στον ρυθμό. Δεν πρέπει να ανοίγουν ρυθμό, πρέπει να κρατούν το ρυθμό των προηγούμενων δυάδων. Εάν αισθάνονται ότι πηγαίνουν αργά, ανοίγουν προοδευτικά τον ρυθμό.

Ο ρυθμός χαρακτηρίζεται από την πίεση στα πετάλια ή καλύτερα από τα watt και όχι από την ταχύτητα, γιατί το τερέν της διαδρομής μπορεί και να αλλάζει.
Σκοπός είναι να κρατηθεί το γκρουπ (οι πίσω ποδηλάτες) στην ένταση της ζώνης προπόνησης και όχι οι πρωτοπόροι. Οι πρωτοπόροι είναι μία δυάδα και το γκρουπ μπορεί να είναι πάνω από 20 αθλητές. Έτσι με την ίδια πίεση, τα ίδια watt, η ταχύτητα στην ανηφόρα μπορεί να είναι 20χλμ/ώρα ενώ στην κατηφόρα να είναι 50χλμ/ώρα. Στην κατηφόρα και όσο αυξάνει η ταχύτητα, το όφελος του κολλητηριού είναι μεγαλύτερο, οι πίσω αθλητές έχουν μεγαλύτερο οικονομικό πλεονέκτημα (πέφτουν οι παλμοί τους), οπότε οι πρωτοπόροι πρέπει να αυξήσουν ταχύτητα. Σε περίπτωση που αυτό κουράζει έντονα τους πρωτοπόρους στις μεγάλες ταχύτητες, θα πρέπει οι αλλαγές να γίνονται συντομότερα ώστε και πάλι ο κύριος στόχος (η προπόνηση σε συγκεκριμένη ζώνη) να μην χαλάσει. Έτσι με σύντομες αλλαγές στις μεγάλες ταχύτητες η κατανομή είναι πιο ίση και η ταχύτητα μεγαλύτερη για όλο το γκρουπ.
Η αλλαγή γίνεται πάντα με μία προώθηση εμπρός της πρώτης δυάδας και άνοιγμα της απόστασης της δυάδας (εκ διαμέτρου αντίθετα) ώστε να περάσουν ανάμεσά τους οι δυάδες που ακολουθούν.

Δεν αυξάνουν ρυθμό οι δυάδες που ακολουθούν, απλά μειώνει ρυθμό η πρώτη δυάδα που άνοιξε, η δυάδα που έκανε την αλλαγή. Η μείωση του ρυθμού είναι κοντά στα 5-10χλμ/ώρα ώστε όταν περάσουν όλες οι δυάδες να κλείσει στο πίσω μέρος του γκρουπ πίσω από την τελευταία δυάδα. Μονοί ποδηλάτες στην ουρά του γκρουπ ακολουθούν σχεδόν πάντα από πίσω και αφήνουν κενό ώστε να εισχωρήσει εμπρός τους, η δυάδα που άλλαξε.
Σε περίπτωση που ο δρόμος είναι πολύ στενός ή έχει πολύ κίνηση αυτοκινήτων η πρώτη δυάδα αλλάζει με προώθηση εμπρός  δεξιά και των δυο αθλητών. Ο ‘δεξιός’ αθλητής αλλάζει σχεδόν αμέσως προς τα δεξιά και ο αριστερός κάνει μεγαλύτερη προώθηση εμπρός και αφού περάσει το ζευγάρι του κάνει δεξιά και σε μονό στίχο πλέον στα δεξιά, μειώνουν ταχύτητα μέχρι να βρεθούν στο πίσω μέρος του γκρουπ, όπου και ξανακάνουν ζευγάρι με αντίστροφη θέση αυτήν την φορά.

Κλιμακωτές κυκλικές αλλαγές ρολόι:

Χρησιμοποιείται σε μεγάλη ταχύτητα ή για την ανάπτυξη μεγάλης ταχύτητας και για αποτελεσματική ποδηλασία σε έντονο πλάγιο αέρα. Ακόμη χρησιμοποιείται και για ίσο καταμερισμό προσπάθειας μεταξύ των αθλητών του γκρουπ.

Για να ποδηλατήσουν αποτελεσματικά οι αθλητές σε αυτές τις συνθήκες πρέπει να γνωρίζουν καλά την τεχνική του πλάγιου κολλητηριού. Αρκετές φορές ο μπροστινός τροχός του πίσω αθλητή υπερκαλύπτει τον πίσω τροχό του μπροστινού (στους αρχάριους ποδηλάτες το απαγορεύουμε αυτό). Οι αλλαγές γίνονται συνεχόμενες κυκλικές προς την μεριά που φυσάει κόντρα ο αέρας. Οι ποδηλάτες σχηματίζουν 2 στίχους κλιμακωτούς πλάγιους και παράλληλους. Οι παράλληλοι στίχοι πρέπει να είναι σχετικά κοντά ώστε να αλληλο-καλύπτονται από τον αέρα.

Ο στίχος-γραμμή που βρίσκεται από την πλευρά του κόντρα αέρα, είναι ο στίχος που οι αθλητές του έρχονται προς τα πίσω και έχει επιβραδυνόμενη ταχύτητα, ενώ ο άλλος στίχος, που καλύπτεται πιο πολύ από τον αέρα, έχει πιο αυξημένη ταχύτητα κατά 5-10χλμ/ώρα (αυτός είναι ο στίχος που οι αθλητές του πηγαίνουν εμπρός). Ο ποδηλάτης του δεύτερου στίχου αφού περάσει τον μπροστινό του με σταθερό ρυθμό,  εκτελεί αλλαγή πορείας προς την μεριά που φυσάει ο κόντρα άνεμος (υπόψην πως δεν πρέπει να περάσει μόνο το σώμα αλλά και ο πίσω τροχός του τον ποδηλάτη που άλλαξε). Καλό είναι στην πλάγια μετατόπιση-αλλαγή, να υπάρχει κενό-πλάγιος χώρος στην άκρη του δρόμου (όταν φυσάει από δεξιά και η κορυφή του γκρουπ είναι στην άκρη του δρόμου), ώστε εάν κλειστεί από λάθος χειρισμό του πρώτου ποδηλάτη ο ποδηλάτης που άλλαξε,  να υπάρχει κάποιος ελάχιστος χώρος για να αποφύγει την επαφή.  Η πλάγια μετατόπιση-αλλαγή θα έχει την απόσταση ενός μετωπιαίου ποδηλάτη (κοντά στην γραμμή των αθλητών), η επιβράδυνση είναι σχετικά μικρή και γίνεται και πάλι με κολλητήρι στον αθλητή που άλλαξε έπειτα. Οπότε το κάθε μέλος-ποδηλάτης ενός γκρουπ που ποδηλατεί με κυκλικές αλλαγές με κολλητήρι οδεύει στην γραμμή που πάει εμπρός αλλά και με κολλητήρι πηγαίνει και στην γραμμή που πηγαίνει πίσω. Στον αέρα βρίσκεται όταν στιγμιαία προπορεύεται και εκτελεί την αλλαγή. Ο κάθε αναβάτης εκτελεί δύο αλλαγές πορείας, μία εμπρός (από την γρήγορη γραμμή στην αργή) και μία πίσω (από την αργή γραμμή στην γρήγορη). Βοηθάει σημαντικά να γνωρίζει ποιος αθλητής είναι ακριβώς πίσω του όταν είναι στην αργή γραμμή, ώστε όταν τον δει στο πλάι του, να ανοίξει ρυθμό και να αλλάξει γραμμή γρήγορα, να τον κάνει κολλητήρι,  ώστε να μην έχει απώλειες δυνάμεων.

Σημαντικό είναι για το «δέσιμο» της ομάδος να μην δημιουργούνται κενά. Σε περίπτωση που συμβεί, πρέπει να κλείσει με αργή προοδευτική ταχύτητα ώστε να μην έχουν απότομες αυξομειώσεις ταχύτητας στα μέλη του γκρουπ και στο κολλητήρι.

Κύριο σημείο είναι να κρατηθεί ο ρυθμός και η ταχύτητα της ομάδας εμπρός, όπως όταν ο αθλητής είναι στο κολλητήρι στην γρήγορη γραμμή. Οι πίσω θέσεις στην γρήγορη γραμμή προστατεύονται από τον άνεμο αλλά καθώς προωθούμαστε εμπρός με τις αλλαγές, χρειάζεται να ανεβάζουμε σταδιακά την έντασή μας (γιατί η κάλυψή μας είναι μικρότερη) με μοναδικό μας στόχο να κρατήσουμε τον δυνατό ρυθμό,  σταθερό.

Αλλαγές σε μονό στίχο-γραμμή:

Χρησιμοποιείται σε μεγάλη ταχύτητα ή για την ανάπτυξη μεγάλης ταχύτητας, όταν η απόδοση των μελών της γραμμής είναι άνιση και συχνά όταν οργανωμένες ομάδες οδηγούν τον αρχηγό τους στο τελικό σπριντ (lead out).
Υπάρχει μία γραμμή αναβατών. Η αλλαγή γίνεται μετά από κάποιο καθορισμένο χρόνο ή ίσο προς όλους ή ανάλογα με την απόδοση του καθενός. Συνήθως είναι σχετικό με το μέγεθος της προσπάθειας που μπορεί να διατηρήσει ο οδηγός της γραμμής.
Οι αλλαγές γίνονται από την μεριά που φυσάει κόντρα ο αέρας και πάλι με μικρή προώθηση εμπρός. Η πλάγια μετατόπιση-αλλαγή θα έχει την απόσταση ενός μετωπιαίου ποδηλάτη (κοντά στην γραμμή των αθλητών). Η επιβράδυνση είναι σχετικά μικρή ώστε να έχει την δυνατότητα ο αθλητής της αλλαγής να επιταχύνει και να κολλήσει ξανά στην ουρά της γραμμής.

Το σημαντικό σημείο είναι πως πρέπει να κρατηθεί ο ρυθμός και η ταχύτητα εμπρός όπως όταν ο αθλητής ήταν πίσω στην γραμμή. Οι πίσω θέσεις στην γραμμή προστατεύονται από τον άνεμο αλλά καθώς προωθούμαστε εμπρός με τις αλλαγές, χρειάζεται να ανεβάζουμε και σταδιακά την έντασή μας (γιατί η κάλυψή μας είναι μικρότερη) ώστε να κρατήσουμε τον ρυθμό σταθερό. Ειδικά στην 2^η θέση. 

Όταν οδηγούμε εμπρός στον στίχο δεν αυξάνουμε ρυθμό, παρά άμα νιώθουμε πιο δυνατοί μένουμε οδηγοί για περισσότερο χρόνο και αντίστροφα, άμα νιώθουμε αδύναμοι οδηγούμε μπροστά για λιγότερο χρόνο, χωρίς όμως να ρίξουμε τον ρυθμό. Θέλει αρκετή προσοχή μετά την αλλαγή η επανένταξη στην ουρά της γραμμής. Η επιβραδυνόμενη ταχύτητα πρέπει να είναι τέτοια ώστε να μην χρειάζεται να καταβάλουμε μεγάλη προσπάθεια επιτάχυνσης ώστε να ξανακολλήσουμε. Αρκετές φορές «χάνονται» δυνατοί αθλητές μετά την αλλαγή. Ο λόγος είναι, είτε ο επόμενος αθλητής που μπήκε εμπρός αύξησε απότομα τον ρυθμό, είτε ο αθλητής που άλλαξε επιβράδυνε πολύ, είτε ο αθλητής της αλλαγής υπερεκτίμησε τις δυνάμεις του εμπρός και οδήγησε παραπάνω των δυνατοτήτων του χωρίς να υπολογίσει την προσπάθεια που χρειαζόταν για να κολλήσει ξανά στην ουρά της γραμμής.

Κατά την αλλαγή καθώς οδεύουμε προς τα πίσω, πρέπει να μην επιβραδύνουμε πολύ και να οδηγούμε κοντά στην γραμμή (χωρίς να εκτοπίζουμε τους ποδηλάτες της γραμμής από την θέση τους), ώστε να μπορέσουμε με μικρή προσπάθεια να επανενταχθούμε.

Οι ομαδικοί σχηματισμοί αναιρούνται στις αναβάσεις. Εκεί «σπάνε» οι σχηματισμοί και οι ποδηλάτες αναβαίνουν με τον δικό τους ρυθμό. Η χαμηλή ταχύτητα στις αναβάσεις δεν βοηθάει στο πλεονέκτημα του κολλητηριού και των σχηματισμών. Εκεί τα κολλητήρια έχουν περισσότερο ψυχολογικό χαρακτήρα. Καλό είναι οι αθλητές να ενταχθούν σε σχηματισμούς στο τέλος της ανηφόρας ώστε να είναι με γκρουπ στις κατηφόρες και ευθείες που ακολουθούν. Στην ανάβαση καθοριστικό ρόλο παίζει η βαρύτητα.

Κώστας Γεωργιάδης
Προπονητής Ποδηλασίας

The post Ποδηλασία σε σχηματισμούς: Ζεύγη-Ρολόι-Γραμμή! appeared first on Sela.