Δύο χρόνια μετά την ίδρυση της Stop de Kindermoord, μια άλλη ομάδα ακτιβιστών ιδρύθηκε, με το όνομα First Only Real Dutch Cyclists Union, απαιτώντας περισσότερους δημόσιους χώρους για τα ποδήλατα. Οργάνωναν ποδηλατικές βόλτες/διαμαρτυρίες σε επικίνδυνα σημεία των δρόμων και συνέτασσαν καταλόγους με τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι ποδηλάτες. “Κατά κάποιον τρόπο καταφέραμε να έχουμε απήχηση” λέει ο 64-χρονος Tom Godefrooij, ο οποίος είχε ασχοληθεί με την Cyclists Union ως νέος. Θυμάται θορυβώδεις διαδηλώσεις με τρίκυκλα και μεγάφωνα και νυχτερινές επιδρομές για να οριοθετήσουν -παράνομα- ποδηλατοδρόμους σε σημεία όπου η Cyclists Union θεωρούσε επικίνδυνα.

“Αρχικά έπρεπε να μας συλλάβει η αστυνομία, αλλά έπειτα όλα έβγαιναν στις εφημερίδες και οι πολιτικοί τελικά μας άκουγαν. Ήμασταν πολύ μαχητικοί και ξέραμε πως να εκφράσουμε τις ιδέες μας. Στο τέλος, γνωρίζαμε ότι θα παίρναμε τον ποδηλατοδρόμο. Ακόμη και στα μισά της δεκαετίας του ’70, υπήρχαν πολιτικοί που καταλάβαιναν ότι η εστίαση στα αυτοκίνητα ενδεχομένως θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα.”

Οι ακτιβιστές της Stop de Kindermoord και της Cyclists Union ήταν επινοητικοί και απτόητοι, αλλά υπήρχαν και άλλες δυνάμεις που συνέβαλλαν στην δημιουργία πρόσφορου εδάφους για τα όσα υποστήριζαν. Η Ολλανδία, με το ήπιο κλίμα και τους λίγους λόφους της, είχε μεγάλη παράδοση στην ποδηλασία, η οποία ποτέ δεν ήταν στο περιθώριο όπως σε κάποιες άλλες χώρες. Ο τεράστιος αριθμός θυμάτων από τροχαία δυστυχήματα, ήταν μια σοβαρή ανησυχία για τους πολιτικούς και υπήρχε μια εκκολαπτόμενη συνείδηση σχετικά με την ρύπανση που προκαλείται από τις εκπομπές των αυτοκινήτων.

Κατά το 1973 και την πετρελαϊκή κρίση -όπου η Σαουδική Αραβία και άλλες Αραβικές χώρες που έκαναν εξαγωγές πετρελαίου, επέβαλαν εμπάργκο στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Βρετανία, τον Καναδά, την Ιαπωνία και την Ολλανδία, επειδή υποστήριζαν το Ισραήλ στον πόλεμο Yom Kippur- τετραπλασιάστηκε η τιμή του πετρελαίου. Κατά την διάρκεια μιας τηλεοπτικής εκπομπής, ο πρωθυπουργός Den Uyl, παρότρυνε τους Ολλανδούς πολίτες να υιοθετήσουν έναν νέο τρόπο ζωής και να πάρουν στα σοβαρά την εξοικονόμηση ενέργειας. Η κυβέρνηση διακήρυξε τις Κυριακές ημέρες χωρίς αυτοκίνητα: έντονα ήρεμες ημέρες, όπου τα παιδιά έπαιζαν στους ερημωμένους αυτοκινητόδρομους και ξαφνικά οι κάτοικοι θυμήθηκαν πως ήταν η ζωή πριν την εμφάνιση των αυτοκινήτων.

Μια από αυτές της Κυριακές, η Maartje van Putten, μαζί με μια ομάδα γονιών και των παιδιών τους, οδήγησαν τα ποδήλατά τους μέσω μιας σήραγγας στο βόρειο τμήμα του Άμστερνταμ, όπου δεν υπήρχε καμιά ποδηλατική διαμόρφωση. “Εκείνη την στιγμή, δεν είχαμε συνειδητοποιήσει ότι αυτό που κάναμε ήταν επικίνδυνο, επειδή υπήρχαν ακόμη μερικά αυτοκίνητα στον δρόμο. Η βόλτα μας τελείωσε στο αστυνομικό τμήμα, αλλά δείξαμε την άποψή μας.”

Σταδιακά, οι Ολλανδοί πολιτικοί, έλαβαν γνώση για τα πλεονεκτήματα που προσφέρει το ποδήλατο και η πολιτική τους για τις μετακινήσεις άλλαξε. Ίσως, πλέον, το αυτοκίνητο δεν ήταν ο τρόπος μεταφοράς του μέλλοντος. Κατά την δεκαετία του 1980, οι ολλανδικές πόλεις άρχισαν να εφαρμόζουν μέτρα για να κάνουν τους δρόμους πιο φιλικούς και ασφαλείς για τα ποδήλατα. Αρχικά βέβαια, οι στόχοι τους δεν ήταν φιλόδοξοι. Απλά ήθελαν να κρατήσουν τους ποδηλάτες στα ποδήλατά τους.

Η Χάγη και το Τίλμπουργκ, ήταν οι πρώτες πόλεις που πειραματίστηκαν με ειδικές ποδηλατικές διαδρομές μέσα στις πόλεις. “Οι ποδηλατόδρομοι ήταν κατακόκκινοι και πολύ ορατοί. Ήταν κάτι εντελώς καινούριο” λέει ο Godefrooij. “Οι ποδηλάτες άλλαζαν τις διαδρομές τους, για να χρησιμοποιούν τους νέους ποδηλατοδρόμους. Σίγουρα βοήθησε ώστε να συνεχίσουν οι άνθρωποι να χρησιμοποιούν τα ποδήλατά τους, αλλά στο τέλος αποδείχτηκε ότι μόνο ένας ποδηλατοδρόμος δεν ήταν αρκετός για να οδηγήσει σε συνολική αύξηση της ποδηλασίας”.

Στην συνέχεια η πόλη του Ντελφτ, κατασκεύασε ολόκληρο δίκτυο ποδηλατόδρομων, το οποίο αποδείχτηκε ότι ενθάρρυνε περισσότερους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τα ποδήλατά τους.. Μία προς μία ακολούθησαν και άλλες πόλεις. Σήμερα, η Ολλανδία μπορεί να υπερηφανεύεται για τα περισσότερα από 35,000 χιλιόμετρα ποδηλατοδρόμων, όπου και περισσότερες από το 1/4 των μετακινήσεων γίνονται με το ποδήλατο, σε αντίθεση με το 2% του Ηνωμένου Βασιλείου. Στο Άμστερνταμ οι μετακινήσεις με ποδήλατο αγγίζουν το 38% και το έχουν μετατρέψει σε ποδηλατική πρωτεύουσα, ενώ στο πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν, το 59%. Όλες οι μεγάλες ολλανδικές πόλεις έχουν χαρακτηρίσει τους ποδηλατοδρόμους ως δημόσιους και έχουν αναλάβει την διατήρηση και βελτίωση του δικτύου. Η δημοτικότητα του ποδηλάτου συνεχίζει να αυξάνεται, χάρη -εν μέρη- στην αύξηση των ηλεκτρικών ποδηλάτων που επιτρέπουν μεγαλύτερες και πιο ξεκούραστες μετακινήσεις.

Η Cyclists Union, δεν είναι πλέον μια ομάδα τυχαίων ακτιβιστών. Είναι ένας αξιοσέβαστος οργανισμός με περισσότερα από 34,000 ενεργά μέλη, τα οποία πληρώνουν συνδρομή, ενώ οι γνώσεις του οργανισμού είναι παγκόσμιας ζήτησης.

“Έχουμε καταφέρει πάρα πολλά, αλλά συνέχεια αντιμετωπίζουμε νέες προκλήσεις” λέει ο εκπρόσωπος της Cyclists Union, Win Bot. “Πολλοί παλαιότεροι ποδηλατόδρομοι χρειάζονται ανακατασκευή καθώς δεν πληρούν πλέον τα σύγχρονα πρότυπα, ενώ άλλοι χρησιμοποιούνται από τόσους πολλούς ανθρώπους και δεν είναι αρκετά φαρδιοί για να υποστηρίξουν τόση κίνηση. Υπάρχει όμως, ακόμη το πρόβλημα παρκαρίσματος τόσων ποδηλάτων, αλλά σκεφτόμαστε τρόπους ώστε να εξοικονομηθεί ακόμη περισσότερος χώρος για τους ποδηλάτες και τους πεζούς. Αυτό που πραγματικά χρειάζονται οι πόλεις μας είναι νέες υποδομές”.

“Η μάχη συνεχίζεται” μας λέει ο Godefrooij. “Η τάση των πολεοδόμων να δίνουν προτεραιότητα στα αυτοκίνητα εξακολουθεί να υπάρχει. Μπορούμε να τους καταλάβουμε όμως. Ένα έξτρα τούνελ για τα ποδήλατα, θέλει επιπλέον χρηματοδότηση. Μπορεί να έχουμε κάνει πολλά και να έχουμε επιτύχει περισσότερα αλλά δεν μπορούμε να εφησυχαστούμε”.

The post Πως το Άμστερνταμ έγινε η ποδηλατική πρωτεύουσα του κόσμου! (B’ Μέρος) appeared first on Sela.

Οι ποδηλάτες κυριαρχούν στο Άμστερνταμ, όπου όμως έχουν γίνει πολλές και μεγάλες προσπάθειες για την σωστή κυκλοφορία τους. Η πόλη είναι εξοπλισμένη με ένα περίπλοκο δίκτυο ποδηλατόδρομων, τόσο άνετο και ασφαλές που μέχρι μικρά παιδιά και ηλικιωμένοι μπορούν να κυκλοφορούν με το ποδήλατο τους. Δεν είναι βέβαια μόνο το Άμστερνταμ που έχει μεγάλο και ασφαλές δίκτυο ποδηλατόδρομων. Παρόμοιο δίκτυο, υπάρχει σε όλες τις ολλανδικές πόλεις.

Μπορεί για τους Ολλανδούς το δίκτυο ποδηλατόδρομων να είναι κάτι δεδομένο, αλλά τα πράγματα δεν ήταν πάντα τόσο ρόδινα. Κάπου στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, οι ποδηλάτες βρίσκονταν υπό σοβαρή απειλή εξαφάνισης, από τον ολοένα και αυξανόμενο αριθμό αυτοκινήτων. Το Άμστερνταμ έγινε αυτό που είναι σήμερα, η ποδηλατική δηλαδή πρωτεύουσα του κόσμου (μαζί ίσως με την Κοπεγχάγη), λόγω του έντονου ακτιβισμού και μια σειρά σημαντικών γεγονότων.

Στην αρχή του 20ου αιώνα, τα αυτοκίνητα ήταν πολύ λιγότερα από τα ποδήλατα, τα οποία θεωρούνταν ένα πολύ σεβαστό μέσο μεταφοράς, τόσο για τους άντρες όσο και για τις γυναίκες. Όταν όμως, μετά τον πόλεμο η οικονομία της Ολλανδίας άρχισε να ανακάμπτει, όλο και περισσότεροι άνθρωποι είχαν την δυνατότητα να αγοράσουν αυτοκίνητο, ενώ από την άλλη η αστική χάραξη γινόταν βάση της χρήσης του αυτοκινήτου ως βασικού μέσου μετακίνησης. Ολόκληρες γειτονιές του Άμστερνταμ καταστράφηκαν για να δημιουργηθούν δρόμοι για τα αυτοκίνητα. Η χρήση των ποδηλάτων μειωνόταν κατά 6% κάθε χρόνο και η γενική ιδέα ήταν πως τα ποδήλατα θα εξαφανίζονταν εντελώς από τον χάρτη, ως μέσο μετακίνησης.

Βέβαια, η ολοένα και αυξανόμενη κίνηση αυτοκινήτων είχε και το τίμημά της. Ο αριθμός θυμάτων από τροχαία ατυχήματα ανήλθε στις 3300 το 1971, ενώ περισσότερα από 400 παιδιά είχαν σκοτωθεί σε κάποιο τροχαίο δυστύχημα εκείνη την χρονιά. Αυτή η κολοσσιαία απώλεια ζωών, οδήγησε σε διαμαρτυρίες από διάφορες ομάδες δράσης, από τις οποίες είχε ξεχωρίσει η Stop de Kindermoord (που σημαίνει: “σταματήστε τις δολοφονίες παιδιών”). Πρώτος πρόεδρος αυτής της ομάδας, ήταν η πρώην Ευρωβουλευτής Maartje van Putten.

Η Ευρωβουλευτής θυμάται: “Ήμουν μια νεαρή μητέρα που ζούσε στο Άμστερνταμ και είχα δει πολλά τροχαία ατυχήματα στην γειτονιά μου, όπου πολλά παιδιά είχαν τραυματιστεί. Θυμάμαι που έβλεπα μέρη της πόλης να κατεδαφίζονται για να περάσουν οι δρόμοι και ήμουν πολύ ταραγμένη για τις αλλαγές που γίνονταν στην κοίνωνία. Επηρέαζαν τις ζωές μας. Ο δρόμοι δεν άνηκαν πλέον στους ανθρώπους που ζούσαν εκεί, αλλά στην τεράστια ροή των οχημάτων. Αυτό με εξόργιζε”.

Η δεκαετία του 1970 ήταν η κατάλληλη στιγμή για να είσαι θυμωμένος στην Ολλανδία. Ο ακτιβισμός και η πολιτική ανυπακοή ήταν ανεξέλεκτη. Η Stop de Kindermoord αναπτύχθηκε ραγδαία και τα μέλη της πραγματοποιούσαν διαδηλώσεις με ποδήλατο, έκαναν καταλήψεις σε σημεία δυστυχημάτων και οργάνωναν ημέρες όπου έκλειναν τους δρόμους για να παίζουν τα παιδιά με ασφάλεια. “Βάζαμε τραπεζάκια στους δρόμους και κάναμε τεράστια πάρτυ. Το αστείο της υπόθεσης είναι πως η αστυνομία μας βοηθούσε.”

Η Van Putten, θυμάται πως την δεκαετία του ’70 οι ολλανδικές αρχές ήταν πολύ προσιτές. “Εμείς θέλαμε να πιούμε ένα τσάι με τους βουλευτές και πραγματικά άκουσαν ότι είχαμε να τους πούμε. Ποδηλατούσαμε με ένα γκρουπ ακτιβιστών και ένα μουσικό όργανο προς το σπίτι του τότε πρωθυπουργού, Joop den Uyl, τραγουδώντας τραγούδια που ζητούσαν την ασφάλεια των παιδιών. Δεν πήγαμε πιο μέσα από το χωλ, όπου βγήκε για να ακούσει τις εκκλήσεις μας”.

Σύντομα η Stop de Kindermoord, άρχισε να επιδοτείται από την ολλανδική κυβέρνηση και ίδρυσε την έδρα της σε ένα πρώην κατάστημα όπου άρχισε η ανάπτυξη ιδεών για ασφαλέστερο πολεοδομικό σχεδιασμό, η οποία κατέληξε στην woonerf. Ένα νέο είδος δρόμου, φιλικό προς τους ανθρώπους, με σαμαράκια ώστε να αναγκάζονται τα οχήματα να πηγαίνουν αργά. Την σήμερον ημέρα η woonerf, έχει βγει εκτός “μόδας” αλλά μπορεί να βρεθεί ακόμη σε πολλές πόλεις της Ολλανδίας.

Συνεχίζεται στο 2ο μέρος…

The post Πως το Άμστερνταμ έγινε η ποδηλατική πρωτεύουσα του κόσμου! (Α’ Μέρος) appeared first on Sela.